یکی از پرتکرارترین سوالاتی که پرسیده میشود این است که: «آیا نور خورشید به چرم آسیب میرساند؟» پاسخ کوتاه به این سوال یک «بله» قاطع است! در این مقاله از چرم ژو بررسی میکنیم که آفتاب دقیقاً چه بلایی سر چرم میآورد و راهکار چیست؟
چرم طبیعی در واقع از رشتههای پروتئینی بسیار ظریفی تشکیل شده است. از آنجا که این بافت دیگر زنده نیست، نمیتواند خودش را ترمیم کند؛ در نتیجه در برابر نور خورشید کاملاً بیدفاع است. نور خورشید از دو طریق چرم شما را نابود میکند:
۱. اشعه فرابنفش (UV): سفیدکننده خاموش چرم
نور خورشید دارای اشعههای نامرئی اما بسیار قدرتمندی به نام فرابنفش است. این اشعهها دقیقاً مثل یک وایتکس یا سفیدکننده طبیعی عمل میکنند. وقتی کیف یا مبلمان چرمی شما زیر نور مستقیم آفتاب قرار میگیرد، این اشعهها به درون بافت چرم نفوذ کرده و پیوندهای شیمیایی رنگدانهها را از هم باز میکنند.
ما دو نوع اشعه مخرب داریم:
- اشعه نوع B: این اشعه باعث میشود رنگ چرم در کمتر از چند ماه کدر، مات و رنگپریده شود.
- اشعه نوع A: این اشعه خطرناکتر است، چون حتی از شیشه پنجره خانه یا ماشین هم عبور میکند! این اشعه به عمق چرم نفوذ کرده و رشتههای پروتئینی آن را متلاشی میکند، به طوری که چرم حالت کشسانی خود را از دست داده و مثل یک تکه چوب خشک میشود.
۲. آسیب ناشی از گرما: تبخیر روغنهای طبیعی
چرم طبیعی در کارخانه دباغی با روغنها و مواد نرمکننده خاصی تغذیه میشود تا لطیف بماند. گرمای شدید خورشید باعث میشود این روغنها و رطوبت درونی چرم تبخیر شوند. وقتی چرم رطوبت خود را از دست بدهد، الیاف آن به هم میچسبند. نتیجه این اتفاق چیست؟ چرم سفت میشود، جمع میشود و در نهایت با کوچکترین فشاری ترک میخورد.
نکته مهم: اگر محصولات چرمی شما رنگ تیره (مثل مشکی یا قهوهای سوخته) دارند، باید بیشتر مراقب باشید! رنگهای تیره نور و گرمای بیشتری را به خود جذب میکنند و خیلی سریعتر از چرمهای روشن دچار آسیب و خشکی میشوند.
چالشهای نگهداری محصولات چرمی در تابستان و گرما
همانطور که گفتیم، نگهداری محصولات چرمی در تابستان فقط به فرار از دست خورشید ختم نمیشود. گرما با خودش چالشهای دیگری هم میآورد که اگر با آنها آشنا نباشید، محصولات چرمیتان خیلی زود از بین میروند. بیایید این قاتلان خاموش را بشناسیم:
اثر مخرب عرق بدن انسان
شاید عجیب به نظر برسد، اما عرق بدن ما یکی از بدترین دشمنان چرم است! عرق انسان دارای نمک و اسید است. وقتی شما در تابستان یک کفش چرمی میپوشید یا بند چرمی ساعتتان عرق میکند، این عرق به داخل منافذ چرم کشیده میشود. وقتی رطوبت عرق خشک شد، کریستالهای نمک در لابهلای الیاف چرم باقی میمانند. این ذرات نمک در زیر میکروسکوپ دقیقاً شبیه به خردهشیشههای بسیار تیز هستند! با هر بار راه رفتن یا خم کردن چرم، این خردهشیشههای نمکی الیاف چرم را از درون میبرند و پاره میکنند.
رطوبت، آب دریا و کلر استخر
اگر در سفرهای تابستانی خود از کیف یا صندل چرمی استفاده میکنید، مراقب آب دریا و استخر باشید. کلر موجود در آب استخر یک ماده شیمیایی به شدت قوی است که لایه محافظ روی چرم را به طور کامل میخورد و رنگ آن را از بین میبرد. آب شور دریا هم تمام روغنهای طبیعی چرم را میشوید و وقتی چرم خشک شود، به شدت سفت و غیرقابل استفاده خواهد شد.
بوی نامطبوع و شوره مومی (قارچهای تابستانی)
ترکیب گرمای هوا و رطوبت محبوس در داخل کفشهای چرمی، بهشتی برای رشد باکتریها و قارچها میسازد. این موجودات ریز از چربیهای طبیعی چرم تغذیه میکنند و باعث تولید یک بوی بسیار زننده و ترشیدگی میشوند. گاهی اوقات ممکن است در روزهای گرم ببینید که روی چرم شما لکههای سفید و مومیشکلی ایجاد شده است؛ این لکهها گرد و خاک نیستند، بلکه چربیهای تجزیهشده چرم هستند که در اثر گرما بیرون زدهاند و نیاز به رسیدگی فوری دارند.
آموزش کاربردی و قدمبهقدم مراقبت از چرم در برابر آسیب آفتاب و گرما
حالا میخواهیم راهکارهای عملی و خانگی نگهداری از چرم در گرما را به شما آموزش دهیم. اگر این ۵ قانون ساده را رعایت کنید، چرمهایتان تا سالها مثل روز اول نو میمانند:
۱. دوری از نور مستقیم و استفاده از موانع فیزیکی
سادهترین و مهمترین قدم، پنهان کردن چرم از آفتاب است.
- برای مبلمان: مبلمان چرمی خانه را هرگز زیر پنجرههای آفتابگیر قرار ندهید. اگر مجبور هستید، حتماً از پردههای ضخیم یا طلقهای ضد اشعه UV روی شیشهها استفاده کنید.
- برای خودرو: اگر روکش صندلیهای ماشینتان چرمی است، در روزهای تابستان حتماً از آفتابگیرهای شیشه جلو استفاده کنید و ماشین را در سایه پارک کنید.
- برای کیف و لباس: وقتی از کاپشن، پالتو یا کیف چرمی خود در تابستان استفاده نمیکنید، آنها را داخل کاورهای پارچهای نخی (کتان) قرار دهید. هرگز از کاورهای پلاستیکی و نایلونی استفاده نکنید!
۲. چربیدهی و استفاده از کاندیشنرهای ضد آفتاب
همانطور که پوست شما در تابستان به کرم ضد آفتاب و لوسیون نیاز دارد، چرم هم به مراقبت نیاز دارد. حداقل سالی ۳ تا ۴ بار (به خصوص قبل از شروع فصل گرما) باید از نرمکنندهها (کاندیشنرهای) مخصوص چرم استفاده کنید. هنگام خرید کاندیشنر، روی بستهبندی را بخوانید و مطمئن شوید که دارای «فیلتر UV» یا محافظ اشعه فرابنفش است.
پیشنهاد مطالعه:
نحوه نگهداری صحیح کیف چرمی طبیعی
۳. روتین روزانه تابستانی (قانون طلایی ۳ دقیقهای)
این قانون برای کفشها، بند ساعت و فرمان چرمی ماشین معجزه میکند! بعد از یک روز گرم و پرتعریق، وقتی به خانه رسیدید، قبل از اینکه عرق بدن روی چرم خشک شود، ۳ دقیقه وقت بگذارید. یک دستمال میکروفایبر یا پارچه نخی بسیار نرم را با مقداری آب مقطر کمی مرطوب کنید و روی سطح چرم بکشید تا نمک و عرق پاک شود.
۴. پاک کردن شورههای نمک با سرکه سفید
اگر دیر متوجه شدید و روی کفش یا کیفتان شورههای سفید و سخت نمک ایجاد شد، آب خالی دیگر جواب نمیدهد. در این حالت، مقدار مساوی از آب مقطر و «سرکه سفید» را با هم مخلوط کنید. سرکه به دلیل داشتن اسید ضعیف، رسوبات سخت نمک را در خود حل میکند و تعادل شیمیایی چرم را برمیگرداند.
۵. خشک کردن اصولی چرم مرطوب در سایه
اگر در یک باران ناگهانی تابستانی یا در کنار استخر، چرم شما خیس شد، بزرگترین اشتباه این است که آن را زیر نور آفتاب بگذارید یا با سشوار و روی شوفاژ خشک کنید! روش درست: داخل کفش یا کیف خیس را با کاغذ باطله (بدون جوهر) یا قالبهای چوبی پر کنید تا رطوبت داخلی را به خود بکشند و فرم چرم به هم نریزد.
اشتباهات مهلک و نابودکننده در نگهداری از چرم طبیعی
- اشتباه اول: استفاده از روغنهای خوراکی (روغن زیتون، وازلین، روغن نارگیل). این روغنها در گرمای تابستان فاسد شده و بوی بسیار گندیدهای تولید میکنند.
- اشتباه دوم: استفاده از کرم ضد آفتاب انسانی روی چرم! مواد شیمیایی موجود در این کرمها لایه محافظ و رنگ روی چرم را به طور کامل ذوب میکنند.
درمان چرم آفتابسوخته (آیا امیدی هست؟)
گاهی اوقات کار از کار میگذرد و متوجه میشویم چرممان در اثر ماندن در گرما و آفتاب آسیب دیده است. بستگی به نوع آسیب دارد:
- درمان رنگپریدگی: تنها راه حل این است که آن را به یک متخصص و کارگاه معتبر بسپارید تا با رنگهای تخصصی نفوذی، آن را دوباره رنگآمیزی کنند.
- درمان خشکی و ترکخوردگی: میتوانید از کرمهای ترمیمکننده حاوی «روغن مینک» استفاده کنید تا ترکها بیشتر و عمیقتر نشوند.
حرف آخر
نور خورشید و گرمای تابستان ترکیب خطرناک و بیرحمی برای چرمهای طبیعی هستند. کافی است چرم را مانند پوست بدن خودتان بدانید؛ آن را از نور مستقیم آفتاب دور نگه دارید، عرق و آلودگیها را به موقع پاک کنید و با استفاده از کاندیشنرهای دارای محافظ UV، آن را تغذیه و نرم نگه دارید.
